برای ترک متادون و رهایی از وابستگی به آن، این مقاله راهنمای جامع و کاربردی برای شما خواهد بود. متادون مادهای است که پزشک معمولا برای کنترل علائم ترک مواد افیونی تجویز میکند، اما مصرف طولانیمدت آن میتواند به اعتیاد منجر شود. به همین دلیل، اگر به ترک اعتیاد متادون فکر میکنید، لازم است این کار را تحت نظر پزشک انجام دهید تا از بروز علائم خماری و خطرات جسمی و روانی جلوگیری شود. در همین راستا، مقاله پیشرو نیز به معرفی ترک متادون، روشهای اصولی ترک، مراقبتهای لازم در خانه و نکات مهم برای پیشگیری از بازگشت اعتیاد میپردازد.
متادون چیست؟
متادون نوعی ماده مخدر صنعتی و شبهافیونی است که برای درمان اعتیاد به موادی مانند هروئین، تریاک و کدئین و در اشکال مختلف قرص، شربت و آمپول استفاده میشود. ساختار شیمیایی متادون متفاوت از مورفین است و از لحاظ عملکرد ضددرد مشابه آن عمل میکند. به طوریکه، ۷ تا ۱۰ میلیگرم متادون اثراتی مشابه ۱۰ میلی گرم مورفین دارد! پزشک با تجویز این دارو، در واقع علائم ترک و ولع مصرف مواد مخدر افیونی را در بیمار کاهش میدهد. چراکه، متادون به عنوان یک داروی جایگزین، میتواند شدت علائم خماری را کم کرده و با اینکار روند ترک مواد مخدر را برای بیمار تسهیل نماید.
نکته قابلتوجه این است که استفاده از متادون باید زیر نظر پزشک متخصص و در قالب برنامههای درمانی کنترلشدهای انجام شود. ترک در مراکز درمانی و تحت نظر متخصص، باعث میشود تا مسیر درمان اعتیاد با ایمنی و موفقیت بیشتری طی شود.
عوارض اعتیاد به متادون کدامند؟
اعتیاد به متادون با مشکلات جسمی و روانی زیادی همراه است. از جمله این مشکلات میتوان به آسیبهای کبدی، اختلال در عملکرد دستگاه گوارش مانند یبوست مزمن و خشکی دهان، کاهش میل جنسی و اختلال در سیستم باروری اشاره کرد. مشکلات روانی همچون اختلالات خواب، کاهش تمرکز و حافظه، تغییرات خلقی و اضطراب از دیگر عوارض اعتیاد به این ماده محسوب میشوند که سلامت جنسی و توان باروری در فرد را تحت تأثیر قرار میدهند.
روش های ترک اعتیاد متادون
ترک اعتیاد متادون فرآیند حساس و پیچیدهای است. از اینرو، اگر میخواهید به نتایج موفق و ایمنی دست پیدا کنید، لازم است این مسیر با دقت بیشتری طی شود. با مراجعه به مراکز درمانی معتبر و انجام درمان تحت نظر پزشکان متخصص، میتوان روند ترک اعتیاد را به شکل اصولی و پایداری پیش برد. در ادامه روشهای ترک متادون آورده شده است.
سمزدایی تدریجی بدن از متادون
در این روش، پزشک دوز مصرف متادون را به تدریج کاهش میدهد تا بدن فرصت سازگاری و بازیابی داشته باشد. این کاهش با ۵ تا ۱۰ میلیگرم در ماه شروع میشود. پزشک بر اساس وضعیت بیمار، میزان کاهش متادون را تنظیم میکند تا علائم ناخوشایند ترک به حداقل برسد.
سمزدایی سریع بدن از متادون
در این روش، پزشک با انجام معاینات پزشکی و سپس بررسی میزان مصرف متادون در فرد، برنامه درمانی فشردهای را تنظیم میکند. هدف از این روش، کاهش سریع دوز متادون در مدت زمان کوتاهی است تا از این طریق، علائم ترک با سرعت بیشتری برطرف شوند. روش سمزدایی سریع برای بیمارانی که شرایط جسمانی و روانی خوبی دارند و از طرفی هم، توانایی تحمل علائم ترک در آنها بالاست، بسیار مناسب است.
روش ترک متادون در خانه
اگر میخواهید ترک متادون را در منزل انجام دهید، داروهای کمکی زیادی هستند که در تسهیل روند ترک اثرگذار هستند. بوپرنورفین، کلونیدین و نالوکسون از این دسته داروها شناخته شدهاند که به کاهش اضطراب، درد عضلانی و تعریق کمک میکنند. البته اثر سمزدایی نالترکسون قویتر است و از این نظر نیز با کاهش شدید علائم ترک طی دو یا سه روز به پیشگیری از بازگشت اعتیاد کمک میکند، اما با اینحال، مصرف داروهای ترک اعتیاد متادون باید تحت نظر پزشک انجام شود. اینکار به پیشگیری از عوارض جانبی و مشکلات احتمالی کمک زیادی میکند.
روش سنتی ترک اعتیاد متادون
یکی دیگر از روشهای متداول ترک اعتیاد متادون، کاهش تدریجی دوز دارو در چندین هفته است. در این روش، مصرف متادون معمولاً طی ۵ تا ۷ هفته کاهش مییابد. به این صورت که ابتدا میزان مصرف به ۳۰ میلیگرم در روز میرسد و سپس هر هفته به مقدار ۵ میلیگرم از آن کاسته میشود. زمانی که میزان مصرف به کمتر از ۲۰ میلیگرم رسید، کاهش دوز با سرعت کمتری ادامه پیدا میکند تا به صفر برسد.
فراموش نکنید در تمامی روشهای ترک اعتیاد متادون، حمایت روانی و پزشکی لازم است تا هم علائم فیزیکی و هم علائم وابستگی روانی به بهترین شکل مدیریت شود تا مسیر ترک با موفقیت همراه گردد.
ترک اعتیاد متادون چند روز طول میکشد؟
یکی از سوالات رایج افراد درگیر متادون این است که دوره ترک چند روز طول میکشد؟ در پاسخ به این سوال باید گفت که علائم ترک معمولا بین ۱ تا ۳ روز پس از آخرین مصرف شروع میشود و روز ششم، از سختترین روزهای مرحله ترک شناخته شده است. البته شدت و مدت این علائم به میزان و طول مدت مصرف متادون بستگی دارد. به طوریکه در مصرفکنندگان با دوزهای بالاتر، ممکن است دوره خماری هم با زمان بیشتری همراه باشد.
در صورتی که ترک متادون در کلینیکهای معتبر و زیر نظر پزشک روانپزشک متخصص انجام شود، دوره ترک با حداقل عوارض را تجربه خواهید کرد.
تغذیه در دوران ترک اعتیاد متادون
در دوران ترک اعتیاد متادون، تغذیه سالم نقش بسیار مهمی در کاهش علائم ترک؛ همچنین بهبود سریع بدن دارد. شما میتوانید با رعایت نکات تغذیهای و مصرف برخی از غذاها و مکملهای غذایی احساس بهتری بعد از ترک داشته باشید و این دوره را با عوارض کمتری پشت سر بگذارید.
به طور کلی بهتر است در دوران ترک متادون، استفاده از قندهای تصفیهشده مثل نوشابهها، شیرینیها و دسرها را به حداقل برسانید، چراکه این قندها باعث نوسانات قند خون و افزایش اضطراب و خستگی میشوند و در پارهای موارد نیز ممکن است فرد را به مصرف مجدد مواد سوق دهند. جدای از این نکته، لازم است از خوردن غذاهای چرب و سرخشده نیز پرهیز کنید. این غذاها مشکلات گوارشی مثل نفخ و یبوست ایجاد کرده و روند سمزدایی بدن را کند میکنند.
آیا میدانستید که الکل علائم ترک را تشدید میکند؟ این ماده توانایی بدن در سمزدایی از متادون را کاهش میدهد و به علاوه با داروهای تجویزی پزشک نیز تداخل ایجاد میکند. به همین دلیل هم خیلی از متخصصان، استفاده از آن را در دوران ترک متادون توصیه نمیکنند. دیگر نکات تغذیهای که در دوران ترک میبایست رعایت کنید به شرح زیر هستند:
- از مصرف غذاهای فرآوریشده به شدت اجتناب کنید.
- مصرف برخی داروهای گیاهی مانند گل ساعتی و جینسینگ نیز باید تحت نظر پزشک باشند.
- قندهای ساده را به طور کامل از برنامه غذایی خود حذف کنید.
- پروتئین و سبزیجات را حدود ۱۵ دقیقه قبل از مصرف کربوهیدراتها باید میل کنید تا قند خونتان کنترل شود.
- استفاده از فیبرهای نامحلول پیش از وعدههای غذایی نیز توصیه میشود تا سطح قند خون شما تثبیت شود.
- مصرف مکملهای کنترلکننده قند خون نیز باید با مشورت پزشک انجام شوند.
آیا داروهای گیاهی برای ترک متادون موثر هستند؟
عدهای از افراد مایل به استفاده از داروهای گیاهی در دوران ترک برای کاهش علائم ناخوشایند آن هستند. در این زمینه باید گفت که این داروها در بهبود خواب و در برخی موارد، کاهش اضطراب موثر شناخته شدهاند، با اینحال، جایگزین درمانهای پزشکی تخصصی نیستند و اثربخشی آنها از فردی به فرد دیگر متفاوت خواهد بود. از اینرو، لازم است در مصرف آنها با احتیاط بیشتری عمل کنید.
گل گاوزبان از جمله گیاهان دارویی پرکاربرد در ترک متادون است که خواص آرامبخشی فراوانی دارد. استفاده از این دارو میتواند اضطراب و استرس فرد بیمار را کاهش داده و کیفیت خواب او را بهبود بخشد. سنبلالطیب از دیگر گیاهان دارویی موثر در دوران ترک محسوب میشود. این دارو به صورت دمنوش و کپسول در بازار موجود است که خواص تسکیندهندگی فوقالعادهای دارد.
زردچوبه و بابونه نیز جزو گیاهان دارویی معروف هستند که به کاهش دردهای جسمانی مرتبط با ترک کمک میکنند. این داروها در تسریع روند بهبودی موثر عمل میکنند. اما همچنان در نظر داشته باشید که مصرف این داروها باید تحت نظر پزشک انجام شود، زیرا ممکن است با داروهای دیگر تداخل داشته باشند یا اینکه در برخی افراد عوارض جانبی ایجاد کنند.
نکات پیشگیری از بازگشت پس از ترک متادون
یکی از چالشهای مهم بعد از ترک اعتیاد متادون، جلوگیری از بازگشت به مصرف مجدد آن است. راهکارهای زیادی هستند که به شما کمک میکنند در این مسیر موفق شوید. در ادامه به چند مورد از مهمترین آنها اشاره میکنیم.
۱. شرکت در فعالیتهای اجتماعی و گروهی را به برنامه روزانه خود اضافه کنید!
اگر میخواهید در مقابل وسوسه مصرف دوباره متادون مقاوم بمانید، شرکت در فعالیتهای اجتماعی و گروهی بهترین گزینه است. شما میتوانید با حضور در جمعهایی که انرژی مثبت و انگیزهبخشی دارند، ذهن خود را از افکار وسوسهبرانگیز دور نگه دارید.
۲. با تماشای فیلمهای جذاب و مطالعه، وسوسه مصرف را از خود دور کنید.
یکی از بهترین راهکارها برای فرار از وسوسه مصرف مجدد متادون، مطالعه است. تماشای فیلمهای دلخواه یا فیلمهایی که ذهن را به چالش میکشند، از دیگر گزینههای پیشنهادی ما به شماست. این سری از فیلمها باعث میشوند تا توجه و انرژی فرد درگیر داستانهای تازه شود.
۳. حمایت عاطفی و اجتماعی اطرافیان از مهمترین نکات پیشگیری است.
آیا میدانستید که حمایت خانواده و اطرافیان، شانس موفقیت در ترک مواد مخدری از جمله متادون را چند برابر میکند؟! حضور خانواده و دوستان در کنار فرد درگیر متادون میتواند عامل مهمی برای جلوگیری از بازگشت به مصرف باشد. زمانی که تشویق و همراهی چند نفر را در کنار خود احساس کند، مطمئناً عبور از سختی مسیر ترک برایش بسیار راحتتر خواهد بود.
سخن پایانی؛ چگونه بهترین نتیجه را از ترک متادون بگیریم؟
در پایان باید گفت که ترک اعتیاد متادون نوعی فرآیند سخت اما امکانپذیری است که برای داشتن نتایج بهتر از آن، مراجعه به کلینیکهای معتبر توصیه میشود. شما حتی اگر قصد دارید اینکار را در منزل انجام دهید، میبایست تحت نظارت پزشک متخصص باشید تا خطر بازگشت به مصرف به حداقل برسد.
این نکته را هم به خاطر داشته باشید که مراقبتهای بعد از ترک اعتیاد، به اندازه خود فرآیند ترک اهمیت دارند. با شرکت در جلسات منظم مشاوره و حضور در فعالیتهای گروهی میتوانید سلامت جسمی و روانی خود را در این دوران حساس تثبیت نمایید.
سوالات متداول
- خوراکیهایی که در دوران ترک متادون به بهبود انرژی و سمزدایی کمک میکنند، کدامند؟
میوههایی مانند توتفرنگی، سیب و سبزیجاتی همچون اسفناج و هویج سرشار از ویتامینها، مواد معدنی و آنتیاکسیدان هستند که در بهبود انرژی و سمزدایی به بدن کمک میکنند.
- چه غذاهایی روند بهبودی در ترک متادون را کند میکنند و بهتر است حذف شوند؟
قندهای تصفیهشده، نوشابهها، شیرینیها، غذاهای چرب و سرخشده؛ همچنین خوراکیهای فرآوریشده.
- چه داروهایی درد و علائم خماری ناشی از ترک متادون را کاهش میدهند؟
داروهایی مثل کلونیدین، آمیتریپتیلین، پروپرانولول و بوپروپیون معمولاً برای کاهش درد، اضطراب و سایر علائم خماری تجویز میشوند.