اگر بارها به ترک اعتیاد تریاک فکر کردهاید و نگرانی از دردهای بعد از ترک مصرف، قضاوت دیگران یا شاید هم ترس از شکست در نیمه راه، مجدداً شما را از این اقدام منصرف کرده است، همینجا بمانید! خیلی از افرادی که تصمیم به ترک گرفتهاند، با ترسهای اینچنینی روبهرو بودهاند، اما با آگاهی از عوارض ترک و مراجعه به مراکز تخصصی ترک اعتیاد، توانستهاند این مسیر سخت را با موفقیت طی کنند.
در محتوای این مقاله قصد داریم راهکارها، توصیههای تخصصی پزشکی، نکات تغذیهای و مراحل عملی ترک را به شما ارائه دهیم تا بتوانید با آگاهی و اراده، وابستگی به این مخدر خطرناک را کنار گذاشته و زندگی سالمی را تجربه کنید.
ترک اعتیاد تریاک چند روز زمان میبرد؟
اولین سوال افرادی که تصمیم به ترک میگیرند، این است که ترک تریاک چند روز طول میکشد؟ پاسخ به این سوال ساده نیست؛ زیرا طول دوره ترک بسته به شرایط جسمی و روانی بیمار، مدت زمان مصرف، میزان وابستگی و سن در افراد مختلف، متفاوت است، اما به طور کلی، روند ترک تریاک در چند مرحله اصلی رخ میدهد.
- در مرحله نخست، بین ۶ تا ۱۲ ساعت بعد از آخرین مصرف شروع میشود. در این بازه، علائم اولیه ترک بروز پیدا میکنند که اغلب شامل مواردی از قبیل بیقراری، اضطراب، بیخوابی و … هستند.
- بعد از این مرحله، قدم بعدی که ۲۴ تا ۷۲ ساعت بعد شروع میشود با علائم شدیدتری همراه است. به همین دلیل هم، تحمل این دوره برای بسیاری از بیماران سخت و طاقتفرسا خواهد بود.
- مرحله بعدی از روز چهارم تا حدود یک هفته پس از ترک ادامه دارد. در این مرحله از شدت علائم کاسته میشود. با اینحال، برخی علائم مانند بیخوابی، اضطراب یا افسردگی همچنان وجود دارند. رعایت مراقبتهای تغذیهای در این دوره، مصرف مایعات کافی و استراحت باعث میشوند تا بدن توانایی لازم را برای بازیابی انرژی از دسترفته داشته باشد.
- در مرحله نهایی یا «مرحله بهبودی بلندمدت» که معمولاً هفتهها تا ماهها بعد از ترک ادامه پیدا میکند، خیلی از علائم جسمانی برطرف شدهاند، اما اثرات روانی ماننند افسردگی، احساس پوچی و … ممکن است باقی میمانند. برای اینکه از وسوسه مصرف مواد در امان بمانید و بتوانید، احساسات منفی خود را کنترل نمایید، مراجعه به رواندرمانگر و شرکت در جلسات گروهدرمانی نقش بسیار موثری دارد.
علائم ترک اعتیاد تریاک چیست
در برخی از افراد علائم ترک اعتیاد شدیدتر است. بدن ممکن است با تعریق زیاد و استفراغ ممتد همراه باشد که در صورت عدم توجه منجر به کمآبی، اختلالات الکترولیتی و حتی رابدومیولیز (تخریب بافت عضلانی) میشوند. از نظر روانی نیز، اختلالات خواب مزمن، حملات اضطراب و افکار آسیبزننده به خود، ممکن است بروز پیدا کنند. این علائم معمولاً طی چند روز تا یکی دو هفته فروکش میکنند. لرز بدن به خصوص در پایان شب، افزایش ضربان قلب و فشار خون، بیقراری پاها و وسوسه شدید برای مصرف مواد نیز از سایر علائم محسوب میشوند که تا چندین روز ادامه دارند.
برای ترک اعتیاد تریاک، چند روز باید درد تحمل کنیم؟
ترک اعتیاد با وجود تمام فواید و نتایج مثبت آن، یکی از سختترین چالشهایی است که فرد با آن روبرو میشود؛ چرا که فرآیند ترک، بهویژه در مورد مواد مخدر سنتی مانند تریاک و هروئین، همراه با دردهای جسمانی شدید و طاقتفرسا است. این دردها نهتنها شامل علائم رایجی مثل سوزنسوزن شدن، بیقراری اندامها و دردهای استخوانی و عضلانی میشود، بلکه در مواردی به شکل توهمات لامسه یا احساس ضربانهای دردناک نیز بروز میکند. گاهی حتی پس از پایان دوره سمزدایی، دردها همچنان باقی میمانند که منشأ آنها روانتنی است و بدون درمانهای روانشناختی و مشاورههای تخصصی، ممکن است تا مدتها ادامه پیدا کنند.
با این حال، اگرچه نمیتوان ادعا کرد که ترک اعتیاد کاملاً بدون درد است، اما میتوان شدت این دردها را تا حد قابلتوجهی کنترل و کاهش داد. روشهایی مانند ترک تدریجی با نظارت پزشک، بهرهگیری از ماساژ با روغنهای گیاهی، آبدرمانی، تغذیه مناسب، مصرف ویتامینهای ضروری و داشتن حمایت روانی و عاطفی از خانواده، میتوانند روند درمان را قابلتحملتر کنند. همچنین، پرهیز از مصرف خودسرانه داروهای آرامبخش و جایگزین مانند متادون و B2 بدون تجویز پزشک، نقش مهمی در پیشگیری از وابستگیهای جدید ایفا میکند. واقعیت این است که ترک اعتیاد یک مسیر پرچالش اما قابل عبور است، به شرطی که با دانش، صبوری و کمک تخصصی همراه شود.
عوارض ترک ناگهانی تریاک
عوارض ترک ناگهانی زمانی بهوجود میآیند که علائم ترک خیلی شدید باشند، مدت زیادی ادامه پیدا کنند و یا نادیده گرفته شوند. در این حالت، بدن و ذهن بیمار تحت فشار قرار میگیرد و اگر مراقبت تخصصی در این زمینه صورت نگیرد، همین علائم میتوانند به عوارض جدیتری تبدیل شوند. برخی از آنها موقتی هستند و موارد دیگری هم آسیبهای جدی به ذهن و روان بیمار وارد میکنند. این عوارض شامل مواد زیر هستند:
- درد شدید عضلات و استخوانها
- سردردهای ضرباندار و مداوم
- تنفس غیرعادی و احساس خفگی
- نوسانات دمای بدن مانند
- کاهش ناگهانی اشتها و به تبع آن کاهش وزن
- احتمال بروز تشنج به ویژه در صورت قطع ناگهانی دوز بالا
- بیقراری روانی و عصبانیتهای غیرمنتظره
- کاهش تمرکز و اختلال در تصمیمگیری
- احساس پوچی یا بیهویتی
آشنایی با روشهای ترک اعتیاد تریاک
افرادی که تجربه ترک تریاک داشتهاند، به این نکته اشاره کردهاند که روشهای علمی و حمایت تخصصی روانپزشکان و متخصصان نقش مهمی در موفقیت آنها در ترک داشته است. روشهای زیر، از روشهای موثر و کاربردی ترک اعتیاد تریاک هستند که این امکان را به شما میدهند تا مسیر را با آگاهی بیشتری طی کنید و احتمال بازگشت را به حداقل برسانید.
قطع ناگهانی تریاک
در این روش، همانطور که از نام آن مشخص است، بیمار مصرف تریاک را به یکباره و به طور ناگهانی متوقف میکند. این شیوه معمولاً برای افرادی که از نظر جسمی و روانی آمادگی بالایی دارند، مناسب است، اما واقعیت این است که ترک اعتیاد تریاک به صورت ناگهانی با علائم و عوارض شدیدی همراه است که اگر بدون نظارت پزشک انجام شود، می تواند خطرناک باشد.
کاهش کنترلشده مواد
در این روش، دوز مواد را به تدریج کم میکنند تا بدن به آرامی وابستگی خود را از دست بدهد. این فرایند، باعث میشود تا علائم ناخوشایند ترک نیز کاهش پیدا کند. این روش هم میبایست تحت نظارت پزشک و همراه با حمایت روانشناسی انجام شود.
درمان در محیط خانگی
اگر میخواهید ترک تریاک را در منزل و بدون مراجعه به مراکز درمانی انجام دهید، باید اراده پولادین و قوی داشته باشید! حمایت خانواده نیز در این مسیر بسیار اهمیت دارد. در شرایطی که میزان مصرف بالا نباشد، میتوان گفت ترک در منزل امکانپذیر و موثر است و جواب میدهد. با اینحال، عدم نظارت تخصصی پزشک و احتمال مواجه با محرکهای مصرف، میتواند در روند ترک چالشهایی را به وجود آورد.
سمزدایی تخصصی در کلینیک
در این روش، ترک تریاک در یک محیط تخصصی و با نظارت کامل تیم پزشکی صورت میگیرد. داروهایی که در این مرحله مصرف میشوند، غیرمخدر و کنترلشده هستند. هدف از تجویز این داروها، کاهش علائم ترک و کمک به حفظ آرامش بیمار است.
در حال حاضر، مراکز درمانی و کادر درمان به صورت شبانهروزی آماده ارائه خدمت به بیماران محترم هستند. آنها با صبر و حوصله، هر گونه علائم جسمی یا روانی را با سرعت شناسایی و مدیریت میکنند. مراقبت مداوم کادر درمان از بیمار باعث میشود فرایند ترک نیز با درد و ریسک کمتری برای بیمار انجام شود.
ترک اعتیاد تریاک در محیط کلینیک به دلیل برنامههای جامعی که برای بیمار در نظر گرفته میشود، شانس موفقیت و تثبیت بهبودی به طرز چشمگیری افزایش مییابد.
دارودرمانی کمکی
برخی داروها نیز برای کاهش علائم خماری و جلوگیری از بازگشت فرد به مصرف بسیار موثر هستند. این داروها شامل کلونیدین، نالتروکسان، بوپرورفین و متادون میشوند. هر کدام از این داروها، کاربرد خاص خود را دارند و پزشک آنها را بر حسب شدت اعتیاد و وضعیت جسمی بیمار تجویز میکند.
- کلونیدین به عنوان یک داروی غیرمخدر برای کاهش علائم ترک استفاده میشود. این دارو فشار خون را تنظیم میکند؛ بهعلاوه، فعالیت سیستم عصبی سمپاتیک و حالاتی از جمله تعریق شدید، اضطراب و تپش قلب ناشی از ترک تریاک را کاهش میدهد.
- بوپرنورفین به کاهش علائم ترک و کنترل درد کمک میکند و به صورت قرص زیرزبانی یا تزریقی تجویز میشود. این دارو برای افراد با اعتیاد شدید مناسب است و جایگزین امنتری نسبت به متادون به حساب میآید.
- متادون درمانی معمولاً در مراکز ترک اعتیاد به کار میرود، اما این روش فقط نوع اعتیاد را عوض میکند. به این معنا که شخص از تریاک به متادون وابسته میشود. متخصصین کلینیکهای پیشرفته، بیشتر داروهای ضد مخدر را پیشنهاد میدهند که وابستگی ایجاد نکند و مراجعهکننده بتواند بدون جایگزینی اعتیاد را ترک نماید.
حمایت روانشناسی و بازتوانی
علاوه بر درمان جسمانی، پرداختن به جنبههای روانی اعتیاد نیز اهمیت زیادی دارد. روشهایی مثل درمان شناختی-رفتاری (CTB) به فرد کمک میکند تا ریشههای مصرف مواد را بشناسد و رفتارهای نادرست خود را تغییر دهد. روشهای نوینی مانند تحریک مغزی مغناطیسی (rTMS) نیز به بهبود عملکرد مغز و کاهش میل به مصرف بسیار موثر هستند. این روشها به بیمار کمک میکنند تا مهارتهای لازم برای مقابله با وسوسههای مصرف را یاد بگیرد.
نکات مهم و کاربردی ترک تریاک
به احتمال زیاد تا به این قسمت از مقاله متوجه شدهاید که ترک تریاک چه در مراکز درمانی و چه در منزل، کار سخت و پرچالشی است، اما اگر اصولی این کار را انجام دهید و نکاتی هم که به شما ارائه میدهیم را رعایت کنید، احتمال موفقیت شما بیشتر خواهد بود.
اولین نکته این است که برای ترک تریاک آمادگی جسمانی و روحی داشته باشید تا بتوانید علائم ترک و وسوسههای مصرف مواد را کنترل کنید. بعد از اینکه آمادگی لازم برای ترک پیدا کردید، تغذیه درست و اصولی را فراموش نکنید. یادتان باشد خوردن غذاهای مقوی مثل سبزیجات تازه، سوپ سبک، آجیل و لبنیات به بدنتان انرژی میدهد و در بازیابی آن بسیار کمک میکنند. ورزش های سبک نیز حال روحی شما را بهتر میکنند.
از خواب کافی و منظم هم غافل نشوید. روزانه تمرینات تنفسی انجام دهید و مصرف نوشیدنیهای کافئیندار را کنار بگذارید. در نهایت، مطالعه منابع معتبر در زمینه فرآیند ترک و راهکارهای مقابله با علائم آن، میتواند به آگاهی شما بیفزاید.
تجربه ثابت کرده، مراجعینی که پیش از اقدام به ترک اعتیاد تریاک، درباره مراحل و راههای مقابله با چالشهای آن، اطلاعات کافی کسب کردهاند، عملکرد بهتری در مقایسه با سایر بیماران داشتهاند.
نقش خانواده و حمایت اطرافیان در طول دوره ترک اعتیاد تریاک
زمانی که فرد تصمیم میگیرد برای همیشه تریاک را کنار بگذارد و آن را ترک کند، قطعاً فشارهای روحی و جسمی زیادی را تجربه میکند. در چنین شرایطی، حمایت اطرافیان و خصوصاً خانواده در موفقیت یا شکست او تأثیر زیادی دارد. رفتار صمیمی خانواده با بیمار، تشویقهای مکرر آنها و حضور در کنار فرد باعث میشود احساس تنهایی نکند به علاوه، انگیزهاش برای ادامه مسیر حفظ میشود.
اما خب! حمایت اطرافیان و خانواده بایدآگاهانه باشد. خانواده باید بدانند که فرد در حال ترک، ممکن است زود عصبانی شود و بیقراری کند. در این مواقع، به جای اینکه او را تنها بگذارید و رفتار خشونتآمیزی با او در پیش بگیرید، بهتر است فضای امن، آرام و بدون تنشی را برایش فراهم آورید.
راهکارهای جلوگیری از بازگشت به مصرف مواد
بسیاری از افرادی که موفق به ترک مواد شدهاند، همچنان با خطر بازگشت به مصرف مواد روبهرو هستند. برای اینکه از این اتفاق پیشگیری شود، لازم است فرد از عواملی که وسوسه مصرف را تحریک میکنند، دوری کند. به عنوان مثال، دوری از اماکن، افراد یا موقعیتهایی که مصرف مواد را به یاد میآورند، یکی از مواردی است که نقش مهمی در پیشگیری از عود اعتیاد ایفا میکند.
ارتباط با دوستانی که با آنها مواد مصرف میکردید نیز خطر بازگشت به مصرف مواد را افزایش میدهد. بهترین کار این است که خود را سرگرم فعالیتهای ورزشی یا تفریحات متنوع کنید.
داشتن یک روتین روزانه از وعدههای غذایی سبک و سالم، خواب کافی و مطالعه نیز از دیگر مواردی هستند که ذهن را از وسوسهها دور نگه میدارد.
جمعبندی
در پایان باید گفت که ترک اعتیاد تریاک، فرآیند سخت و پرچالشی است. اگر میخواهید این ماده مخدر را کنار بگذارید، در گام اول باید برنامهریزی جامعی داشته باشید. روشهایی که در این مقاله به شما معرفی شدند، از روشهای اثباتشدهای هستند که میتوانند روند ترک تریاک را تسهیل کرده و شانس موفقیت شما را در این مسیر افزایش دهند؛ با این حال، اولین کاری که باید بکنید، مراجعه به مراکز تخصصی یا کمک گرفتن از مشاورههای آنهاست. در حال حاضر، مرکز ترک نوین با ارائه مشاوره رایگان و تخصصی، آماده خدمترسانی به شما عزیزان است.
سوالات متداول
۱. آیا میتوان تریاک را در خانه ترک کرد؟
بله. ترک تریاک در منزل ممکن است، اما باید سمزدایی اولیه تحت نظر متخصص انجام شود.
۲. آیا سمزدایی فوق سریع تریاک برای همه مناسب است؟
خیر. سمزدایی فوق سریع برای همه افراد مناسب نیست. این روش فشار زیادی به بدن وارد میکند. از اینرو، تنها مراجعینی که شرایط بدنی خوبی دارند و سلامت جسمانی آنها توسط پزشک تأیید شده باشد، میتوانند از این روش استفاده کنند.
۳. آیا استفاده از قرص ب۲ به ترک تریاک کمک میکند؟
خیر. قرص ب۲ نوعی ماده مخدر است و ممکن است وابستگی ایجاد کند.