بسیاری از افرادی که به دنبال ترک مواد مخدر بهویژه تریاک، شیره یا متادون هستند، نگران نوسانات فشار خون خود در این مسیر میشوند. حقیقت این است که هم مصرف مواد مخدر و هم فرآیند ترک آنها میتواند فشار خون را دچار تغییرات جدی کند. در این مطلب از ترک نوین، ارتباط بین ترک اعتیاد و فشار خون بالا را بررسی میکنیم، باورهای اشتباه رایج را توضیح میدهیم و راهکارهایی ارائه میدهیم تا افراد بتوانند با اطمینان بیشتری قدم در مسیر رهایی بگذارند.
ترک اعتیاد و فشار خون بالا چه ارتباطی دارند؟
ترک اعتیاد فرایندی است که میتواند تغییرات زیادی در سیستم عصبی، قلبی و عروقی فرد ایجاد کند. مواد مخدر افیونی مانند تریاک، شیره و متادون اثر مستقیمی بر فشار خون دارند. برای مثال، مصرف این مواد معمولاً با دو حالت همراه است:
-
در کوتاهمدت ممکن است فشار خون به دلیل تحریک سیستم عصبی سمپاتیک افزایش یابد.
-
در بلندمدت، مصرف مزمن میتواند منجر به تغییرات ساختاری در رگها شده و فشار خون بالا را به صورت پایدار ایجاد کند
زمانی که فرد اقدام به ترک میکند، بدن تلاش دارد تعادل خود را بازگرداند. این بازگشت، گاهی با افزایش موقت فشار خون همراه است. به همین دلیل، افرادی که سابقه پرفشاری خون دارند باید ترک را زیر نظر پزشک انجام دهند.
از سوی دیگر، برخی داروهای ترک اعتیاد مانند متادون نیز تأثیر خاصی روی فشار خون میگذارند. تحقیقات نشان داده است که متادون میتواند فشار خون را کاهش دهد، اما در زمان قطع مصرف آن، نوسانات و حتی افزایش ناگهانی فشار خون مشاهده میشود. به بیان ساده؛ اگر شما فشار خون بالا دارید و قصد ترک دارید، باید حتماً تحت نظر متخصص باشید تا از عوارض خطرناکی مثل آریتمی قلبی یا سکته جلوگیری شود.
همانطور که در تحقیقات کالج آمریکایی قلب و عروق آمده است، ترک اعتیاد و فشار خون بالا ارتباطی دوطرفه و حساس دارند؛ هم مصرف افیونها و هم دوره ترک میتواند فشار خون را بالا و پایین کند. همچنین، بعضی تحقیقات کوهورت گلستان که در آژانس بینالمللی تحقیقات سرطان منتشر شده است، نشان میدهد که مصرف مزمن تریاک با پیامدهای قلبیعروقی نامطلوب ارتباط دارد. این گزارش اعلام کرده است که خطر مرگ ناشی از بیماریهای گردش خون در مصرفکنندگان مواد مخدر نسبت به دیگر گروهها بیشتر بوده است.
تاثیر مواد مخدر بر فشار خون
بهطور کلی، اغلب مواد افیونی از جمله شیره، مورفین و متادون تغییرات قابل توجهی در فشار خون ایجاد میکنند. در زمان مصرف ممکن است با افت یا افزایش موقت فشار خون مواجه شویم، اما در مصرف طولانیمدت معمولاً پرفشاری مزمن و مشکلات قلبیعروقی بروز میکند.
در دوران ترک هم این بیثباتی بیشتر میشود؛ بهطوری که بدن با واکنشهای جبرانی، ضربان قلب و فشار خون را بالا میبرد. شدت این نوسانات بستگی به نوع ماده، مدت زمان مصرف و وضعیت سلامتی فرد دارد.
آیا شیره فشار خون را بالا میبرد؟
ارتباط بین ترک اعتیاد و فشار خون برای شیره تریاک چگونه است؟ خوب است بدانید که شیره تریاک یکی از فرآوردههای پرمصرف در میان مواد افیونی به شمار میرود که به دلیل غلظت بالای ترکیبات فعال، اثرات شدیدتری نسبت به تریاک خام بر بدن دارد. یکی از مهمترین این اثرات، تغییرات در فشار خون است.
مصرف شیره میتواند باعث تحریک سیستم عصبی و افزایش ضربان قلب شود و همین مسئله به شکل مستقیم فشار خون را بالا میبرد. این وضعیت برای افرادی که سابقه فشار خون بالا یا بیماریهای قلبی دارند، میتواند بسیار خطرناک باشد و احتمال بروز سکته یا حمله قلبی را افزایش دهد.
از طرف دیگر، بسیاری از افراد بهاشتباه تصور میکنند که شیره یا سایر مشتقات تریاک خاصیت آرامبخشی دارد و میتواند استرس و فشار خون را کاهش دهد. در حالی که تحقیقات نشان داده است اثرات آرامبخشی این ماده بسیار کوتاهمدت است و در ادامه، بدن واکنش جبرانی نشان میدهد و فشار خون بالاتر از حد طبیعی میرود.
در بلندمدت، مصرف مداوم شیره باعث تغییر ساختار رگهای خونی و افزایش دائمی فشار خون میشود؛ بنابراین برای افراد مبتلا به پرفشاری خون، مصرف شیره نه تنها کمکی به بهبود وضعیت نمیکند، بلکه آنها را در معرض عوارض جدیتری قرار میدهد.
تاثیر مورفین بر فشار خون چیست؟
مورفین یکی از اصلیترین ترکیبات موجود در تریاک و شیره است که هم در حوزه پزشکی برای کنترل درد استفاده میشود و هم در مصرف غیرقانونی به کار میرود. این ماده به طور مستقیم روی سیستم عصبی مرکزی اثر میگذارد و تغییراتی در جریان خون و فعالیت قلب ایجاد میکند. در دوزهای درمانی، مورفین معمولاً باعث گشاد شدن رگها میشود و میتواند افت فشار خون موقت بهویژه در حالت ایستاده ایجاد کند.
اما در مصرف مداوم یا دوزهای بالا، بدن واکنش جبرانی نشان میدهد و افزایش فشار خون مشاهده میشود.در بیماران یا مصرفکنندگان مواد، قطع ناگهانی مورفین نیز مشکلساز است. چون در دوران ترک، سیستم عصبی بیشفعال میشود و ضربان قلب و فشار خون بالا میرود.
این تغییرات میتواند علائمی مثل تعریق شدید، سردرد، سرگیجه و حتی درد قفسه سینه به همراه داشته باشد. به همین دلیل، مدیریت ترک مواد حاوی مورفین باید با نظارت پزشک انجام شود تا نوسانات فشار خون کنترل شود و فرد دچار عوارض قلبیعروقی نشود.
متادون و فشار خون؛ متادون فشار را بالا میبرد یا پایین؟
متادون یکی از داروهای پرکاربرد در درمان وابستگی به مواد مخدر است. این دارو با اتصال به گیرندههای اوپیوئیدی در مغز، علائم ترک را کاهش میدهد و به فرد کمک میکند روند سمزدایی را راحتتر طی کند. اما یکی از پرسشهای رایج درباره متادون این است که فشار خون را بالا میبرد یا پایین میآورد؟ پاسخ این است که متادون میتواند هر دو اثر را داشته باشد، بسته به شرایط مصرفکننده.
در زمان مصرف منظم، متادون معمولاً باعث آرامش سیستم عصبی و کاهش فعالیت سمپاتیک میشود؛ در نتیجه فشار خون در بسیاری از افراد کمی کاهش پیدا میکند. اما مشکل زمانی آغاز میشود که فرد تصمیم به قطع مصرف میگیرد؛ دقیقا همینجاست که ارتباط بین ترک اعتیاد و فشار خون اهمیت پیدا میکند.
در این دوره، بدن که به حضور دارو عادت کرده، دچار بیثباتی میشود و سیستم عصبی بیشفعال میشود. نتیجه این تغییرات میتواند افزایش فشار خون، تپش قلب و حتی اضطراب شدید باشد؛ بنابراین افرادی که همزمان دچار فشار خون بالا هستند، باید تحت نظر پزشک و با تنظیم دوز مرحلهای اقدام به ترک متادون کنند تا از نوسانات خطرناک فشار خون جلوگیری شود.
شربت اپیوم و فشار خون
شربت اپیوم (شربت تریاک) یکی از فرآوردههایی است که بهاشتباه برخی افراد آن را جایگزینی بیخطر میدانند. در حالی که این شربت همان اثرات تریاک و شیره را دارد و میتواند فشار خون را افزایش دهد. مصرف مداوم شربت اپیوم موجب تنگی رگها، افزایش ضربان قلب و بالا رفتن خطر سکتههای قلبی و مغزی میشود. همچنین در دوران ترک شربت اپیوم، بدن واکنشهای شدیدی مثل افزایش فشار خون، اضطراب و بیخوابی نشان میدهد که نیازمند مدیریت تخصصی است.
جدول ارتباط ترک اعتیاد و فشار خون برای انواع مواد مخدر
برای اینکه ارتباط بین ترک اعتیاد و فشار خون بهتر درک شود، مرور یک خلاصه مقایسهای میتواند بسیار کمککننده باشد. جدول زیر نشان میدهد که هر یک از مواد رایج مانند شیره، مورفین، متادون و شربت اپیوم چگونه در زمان مصرف و ترک بر فشار خون اثر میگذارند و چه نکات مهمی در مورد آنها باید در نظر داشت.
| نام ماده | تاثیر در زمان مصرف | تاثیر در زمان ترک |
| شیره | افزایش ضربان قلب و فشار خون در کوتاهمدت؛ خطر پرفشاری مزمن در مصرف طولانیمدت | افزایش فشار خون به دلیل تحریک سیستم عصبی |
| مورفین | در دوز درمانی ممکن است فشار خون را کاهش دهد؛ در مصرف اعتیادآور نوسانات فشار شایع است | افزایش فشار خون همراه با علائم ترک (تعریق، اضطراب، تپش قلب) |
| متادون | معمولاً فشار خون را پایین میآورد به دلیل اثر آرامبخش | افزایش فشار خون در زمان ترک به دلیل بیثباتی سیستم عصبی |
| شربت اپیوم (شربت تریاک) | افزایش فشار خون و خطر بیماریهای قلبیعروقی در مصرف مزمن | نوسانات شدید فشار خون، اضطراب و بیخوابی در ترک |
عوارض ترک اعتیاد و نقش فشار خون بالا در آن
ترک اعتیاد فرایندی پیچیده است که هم بدن و هم روان فرد را تحت فشار قرار میدهد. یکی از مهمترین عواملی که این دوران را سختتر میکند، ارتباط ترک اعتیاد و فشار خون است. بسیاری از افرادی که بهویژه سابقه پرفشاری خون دارند، در روزهای ابتدایی ترک دچار نوسانات شدید فشار میشوند. این تغییرات میتواند علائم جسمی و روانی را تشدید کند و در صورت نبود مراقبت تخصصی، خطر مشکلات قلبیعروقی را افزایش دهد.
مهمترین عوارض ترک مواد افیونی و ارتباط آنها با فشار خون بالا شامل موارد زیر است:
-
افزایش ناگهانی فشار خون و تپش قلب در روزهای ابتدایی ترک
-
سردردهای شدید، سرگیجه و گاهی درد قفسه سینه به دلیل بالا رفتن فشار خون
-
بیخوابی و اضطراب که خود باعث تشدید پرفشاری خون میشوند
-
تعریق شدید و بیقراری ناشی از تحریک بیش از حد سیستم عصبی
-
مشکلات گوارشی مثل تهوع و اسهال که به ضعف جسمی و فشار مضاعف بر قلب منجر میشوند
-
طولانیتر بودن علائم در ترک شیره نسبت به سایر مواد و افزایش خطر نوسان فشار خون
-
نیاز برخی بیماران به مصرف داروهای فشار خون تحت نظر پزشک برای کنترل علائم
۱۰ راهکار برای مدیریت فشار خون در مسیر ترک اعتیاد
ترک اعتیاد و فشار خون بالا رابطهای دوطرفه دارند؛ در روزهای آغازین ترک، بدن بهخاطر حذف مواد افیونی دچار برانگیختگی سمپاتیک میشود و همین موضوع میتواند نوسان فشار را تشدید کند. با یک برنامه مرحلهای، پایش منظم و اصلاح سبک زندگی، میشود این نوسانها را بهخوبی کنترل کرد و ریسک عوارض قلبیعروقی را پایین آورد.
برای عبور ایمنتر از دوره ترک، به این نکات عمل کنید:
- پایش منظم: فشار خون را هر روز در زمانهای ثابت اندازهگیری و ثبت کنید؛ اگر اعدادی مثل ۱۴۰/۹۰ یا بالاتر تکرار شد، با پزشک هماهنگ کنید.
- قطع تدریجی، نه ناگهانی: تغییر دوز باید مرحلهای و زیر نظر پزشک انجام شود تا از جهش فشار جلوگیری شود.
- دارودرمانی هدفمند: مصرف یا تنظیم داروهای فشار خون فقط طبق نسخه پزشک؛ هرگونه «قرص فشار خون برای ترک اعتیاد» بهصورت خودسرانه ممنوع است.
- تغذیه: الگوی کمنمک، پرمیوه و سبزی، محدودیت کافئین و پرهیز از الکل؛ هیدراته بمانید تا افتوخیزهای فشار کمتر شود.
- تحرک سبک و منظم: پیادهروی آرام یا دوچرخه ثابت ۲۰–۳۰ دقیقه در روز؛ در صورت سرگیجه یا تپش قلب، شدت را کم کنید.
- خواب و استراحت: برنامه خواب منظم برای مهار کورتیزول و کاهش نوسان فشار.
- مدیریت استرس: تنفس دیافراگمی، ریلکسیشن عضلانی و مدیتیشن کوتاه روزانه؛ استرسِ کنترلنشده فشار را بالا میبرد.
- پایش علائم هشدار: سردرد شدید، تاری دید، درد قفسه سینه، تنگی نفس یا فشار سیستولیک بالای ۱۸۰؛ فوراً مراجعه اورژانسی.
- همزمانی بیماریها: اگر دیابت/بیماری کلیوی دارید، برنامه ترک و کنترل فشار باید دقیقتر تنظیم شود.
- حمایت روانی: جلسات مشاوره، گروههای حمایتی و همراهی خانواده خطر بازگشت و نوسانات فشار را کاهش میدهد.
مشاوره رایگان ترک نوین برای مدیریت فشار خون در ترک اعتیاد
اگر شما یا یکی از عزیزانتان در دوران ترک اعتیاد با مشکلاتی مثل نوسان فشار خون، بیخوابی یا نگرانیهای مشابه روبهرو هستید، میتوانید از خدمات مشاوره رایگان ترک نوین استفاده کنید. تیم متخصصان ما با بیش از ۱۰ سال تجربه در حوزه ترک اعتیاد، آمادهاند تا پاسخ دقیق به پرسشهای شما بدهند و مسیر ترک را با ایمنی بیشتر و بدون درد و خماری برایتان هموار کنند. تنها کافیست با ما تماس بگیرید تا راهنماییهای لازم را دریافت کنید.
جمعبندی
ترک اعتیاد و فشار خون بالا اگر همزمان مدیریت شوند، مسیر درمان امنتر و موفقتر خواهد بود؛ بنابراین با یک نقشه درمانی مرحلهای، اندازهگیریهای منظم و هماهنگی نزدیک با پزشک، میتوان نوسانهای فشار را کنترل کرد و بیدردسرتر به پاکی رسید. اگر آمادهاید برنامه شخصیسازیشدهای برای شما نوشته شود، همین حالا پیام بدهید تا ارزیابی اولیه و رایگان فشار خون و برنامه ترک را تنظیم کنیم.
سوالات متداول
۱. آیا ترک اعتیاد باعث بالا رفتن فشار خون میشود؟
بله، در روزهای ابتدایی ترک به دلیل برانگیختگی سیستم عصبی ممکن است فشار خون بالا برود، اما با مدیریت تخصصی و پایش منظم قابل کنترل است.
۲. شیره یا تریاک بیشتر فشار خون را بالا میبرد؟
شیره به دلیل غلظت بالاتر مواد افیونی، معمولاً اثر شدیدتری بر افزایش فشار خون دارد و در زمان ترک هم نوسانات بیشتری ایجاد میکند.
۳. آیا مصرف متادون فشار خون را پایین میآورد یا بالا؟
مصرف منظم متادون میتواند فشار خون را کمی کاهش دهد، اما در زمان قطع مصرف، افزایش فشار خون شایع است و باید تحت نظر پزشک باشد.
۴. ترک اعتیاد و فشار خون را چگونه می توان کنترل کرد؟
با پایش روزانه فشار خون، مصرف داروهای ضد فشار طبق نسخه پزشک، رژیم غذایی کمنمک، ورزش سبک و مدیریت استرس میتوان نوسانات فشار خون را کاهش داد.